Piotr Szymczak - blog

Mówi się, że coś kosztuje tyle, ile inni są gotowi za to zapłacić. Mówi się też, że rzeczą niemoralną jest zostawiać Idiotę z pieniędzmi. Wynika z tego taka zasada, że skoro jakąś pracę wyceniamy na kwotę X, to spotykając kogoś, kto hipotetycznie jest w stanie zapłacić kwotę wyższą, powinniśmy do X dodać Y, otrzymując tym samym bonus za jelenia.

Foto by Annadriel na licencji CC

Nie zawsze tak jest, czasem widzimy „jelenia” wiem, że dysponuje odpowiednimi zasobami, że gotów jest zapłacić więcej, ale od nas oczekuje, że pomniejszymy kwotę X, lub zaniechamy żądań finansowych. I tu pojawia się problem jak traktować dalszych i bliższych znajomych wykonując dla nich jakieś zlecenia.

Obcy klient + premia za jelenia

Tutaj sprawa jest prosta, dzwoni człowiek, chce wykonania usługi, pyta się o wycenę, wykonawca wycenia np. reinstalację Windowsa na kwotę taką czy inną. Klient akceptuje, a na koniec płaci i odlicza, dajmy na to 100 PLN¹, za instalację ze wgraniem sterowników. Wszystko cacy, klient zadowolony, informatyk zadowolony, choć potem pluje sobie w brodę, bo klient przyjechał BMW i pewnie można by z niego wydusić 150 PLN. Klient też zadowolony do czasu, gdy na necie nie przeczyta, że jakiś student robi instalację za 50 zł. Ale skoro wcześniej nie przeczytał (w sensie przed naprawą) to i duża szansa, że nie dowie się się, że można było to zrobić taniej. Taki klient, lub jakiś inny nasz znajomy poleca nas kolejnym klientom, Ci też nas nie znają, ale wiedzą, że Zenkowi to pan tak fajnie poustawiał, u mnie wnuczek się bawi i mam totalny syf. Klient polecony przez Zenka to fajna sprawa przyszedł sam, wie, że trzeba zapłacić, być może nawet wie ile. Jesteśmy więc w kropce, no bo nie możemy wziąć więcej, niż wzięliśmy od Zenka za tą samą usługę. Oczywiście można robić z ludzi barana, ale wcześniej czy później to i tak wyjdzie, a wtedy nie dość, że Zenek do nas nie wróci, to jeszcze powie, że ten jego informatyk to jednak szuja. Mniej więcej tak to wygląda z obcymi, choć czasem zdarzają się naprawy na zasadach „pro publico bono", które również skutkują już płatnymi zleceniami na zasadzie polecenia. Więc nie zawsze warto zgarniać premię za "jelenia", czasami można zwyczajnie wycenić wkład pracy, jej złożoność, czy wiedzę potrzebną do jej wykonania lub zastosować przelicznik roboczogodziny. Tak czy owak, z obcymi lepiej się można dogadać, a dokonana wycena będzie taka byśmy nie czuli się wykorzystani.

Znajomy będący klientem.

Czasami jest tak, że ludzie nie są informatykami - szanujemy ich :) -  i wymagają jakiejś pomocy. Czasami są to sprawy, które można rozwiązać jednym kliknięciem przysłowiowe 2 minuty, lub poinstruować kogoś jak ma coś zrobić. Ciężko brać za coś takiego pieniądze, no bo to znajomy bliższy lub dalszy, a to czas faktycznie był niewielki i można było to zrobić zdalnie,tu niech pochwalony będzie Team Vievwr dzięki któremu może nie zarobiłem pieniędzy (zleceniodawca i tak nie zamierzał płacić traktując usługę jako przysługę) ale oszczędziłem mnóstwo czasu. Ale czasami robisz coś dla kogoś znajomego i o ile jest to bliski znajomy to nawet przesiedziane pół dnia przy piwku i naprawianie kompa w miłym towarzystwie jest czymś co można zrobić za free. No ale bliskich znajomych czy przyjaciół nie ma się wielu, zazwyczaj to kilka osób z którymi pozostaje się w bliskich relacjach. Problem z wyceną i zapłatą za pracę powstaje w chwili, gdy naprawa/usługa dotyczy kogoś z grona "znajomych" ale to jest raczej osoba, którą znasz niż z którą się przyjaźnisz. Nigdy nie wiadomo czy taka osoba zwraca się o pomoc do Ciebie, bo liczy na ulgowe potraktowanie(czasami to oznacza brak zapłaty), czy jesteś jedyną osobą o której wie, że zajmujesz się taką dziedziną, czy też zwyczajnie wierzy w Twój profesjonalizm i chce by to ktoś zaufany, zrobił dla niego to zlecenie. Pamiętne czasy korporacji, kiedy to przychodzono w sprawie naprawy suszarek do włosów, przez żelazka, a  skończywszy na komputerach, potem czasy się zmieniły i można było naprawiać tylko komputery. I jakoś tak głupio było zainkasować rynkową stawkę, a w oczach rozmówcy było widać, to zrobicie nam to za "dobrą flaszkę lub kawę". Czasem się zastanawialiśmy w imię czego mamy ulgowo traktować kogoś z kim pracuje się w jednym budynku?
 
Raz pamiętam kolega zainkasował "grubszą kasę" od znajomej innej znajomej, pamiętam że uratował Windowsa i odkrył nowy dysk, Pani przyszła z problemem ze Windows nie działa i że mało miejsca na dysku. Wtedy to była prawdziwa premia za jelenia, bo roboty z tym wiele nie było. No ale jak to powiedział kolega, trzeba było wiedzieć co i gdzie znaleźć, klientka usłyszawszy kwotę była nieco zdziwiona :)
 
Wracając do tematu zlecania prac swoim znajomym i rodzinie, ja stosuję zasadę, że jeśli zwracam się do kogoś o wykonanie czegoś, to nie dlatego, że chcę by zrobił to taniej, czy też za darmo, lecz ze zwykłego przekonania, że wiem że Kowalski jest dobry w swojej dziedzinie. I dlaczego mam dać zarobić komuś obcemu, skoro mogę dać zarobić koledze, a dodatkowo mam wiarę, że ten mnie nie naciągnie i nie wprowadzi w dodatkowe koszta. Na tej samej zasadzie eksploatujemy Sylwii szwagra który ma firmę budowlaną i dokonuje wszelkich napraw w domu, dlatego że jest fachowcem inna sprawa, że nie bierze za to kasy. Pewnie dlatego, że i ja robiąc coś przy jego komputerach, wyceniam go łagodnie lub wcale. Oczywiście zawsze pytamy, ile chce za robociznę, z założeniem, że mu będziemy płacić, choćby tak jak teraz, po awarii muszli klozetowej pracownicy jego firmy wymienili nam muszlę. Za muszlę zapłacimy (rozliczymy się z właścicielem mieszkania) natomiast za robociznę będziemy chcieli się rozliczyć ze szwagrem. 
 
Wydaje mi się, że takie podejście, jest marginalne. Ludzie jednak oczekują, że zapłacą mniej lub wcale albo jakiś podarek załatwi sprawę. Pół biedy, jeśli to jest jakieś małe zleconko typu konfiguracja routera, gorzej, jeśli ktoś poświęca czas, swoją wiedzę i na koniec, ktoś go poklepie po ramieniu mówiąc to jakoś się rozliczymy :)
 
Ja mam w zwyczaju rozliczać się z ludźmi, których znam na zasadzie, a ile jest warta dla Ciebie ta praca, którą wykonałem, jeśli pada kwota satysfakcjonująca mnie, to wszyscy są zadowoleni. Jeśli pada niższa, to wtedy prostuję, wiesz, gdybyś poszedł z tym do serwisu, zapłacił byś tyle i tyle, jak od Ciebie to mogę po znajomości policzyć 85% stawki serwisowej lub tyle i tyle za roboczogodzinę. Zwykle pozostaje wtedy jakiś niesmak. No i to nie są łątwe rozmowy, mi nastręczają ogromny problem.
Dlatego preferuję zlecenia wykonywane dla osób z polecenia lub obcych, Ci zazwyczaj na początku pytają ile to będzie kosztowało, wtedy podając pewne ramy cenowe, człowiek ma z głowy niesmaki i obrażone miny. Bo ja myślałem że u Ciebie będzie taniej. Jak ktoś nie chce się z nami rozliczyć lub oczekuje sporej ulgi to zwykle nigdy nie pyta na początku o opłatę za usługę /
 
 
Ciekaw jestem doświadczeń innych osób na polu wykonywania zleceń dla dalszych i bliższych znajomych. Zmieniacie stawki? Czy koleżankę z tej samej korpo kasujecie tak samo, jak człowieka, który do Was zadzwonił i powiedział, że chce naprawić kompa? Macie sztywny cennik, którego się trzymacie, czy czasem polujecie na "jelenia"?  Pochwalicie się stawkami za typowe komputerowe prace?
 
 1 - kwota czysto hipotetyczna