Piotr Szymczak - blog

Zewsząd dobiegają do mnie sygnały, że idzie wiosna i że nie ma już odwrotu, bo marzanna została utopiona.

Śmiem jednak powątpiewać, czy ten pradawny zwyczaj topienia marzanny ma aż taką moc, tym bardziej że z roku na rok marzanny już nie takie jak je kiedyś robiono. Topienie jest zastępowane przez spalenie. To już nie ta sama ceremonia, jaką w podstawówce ja i moi rówieśnicy praktykowaliśmy. 

Marzanna moich czasów

Jak byłem w podstawówce, nasze marzanny był robione na prace zaliczeniowe z „techniki”, czasami robiło się je samemu, czasami pomagali rodzice. Mnie pomagał tato, moja marzanna miała 2-2,5 metra wysokości, zawierała w sobie słomę lub siano, mocno przytwierdzone do bazy w postaci krzyża zbudowanego z  2 słusznej wielkości i grubości kawałków drewna. Miała buzię zrobioną ze starej pończochy, chustkę na głowie, wymalowane usta i włosy z końskiego ogona. Kiedy już w gospodarstwie nie mieliśmy koni, to moja marzanna była bladyną, a włosy były robione z krowich ogonów. 
Marzanna nie mogła się obejść bez ubrania i tu były wykorzystywane wszelkiego rodzaju stare kreacje babci czy mamy.
Przygotowywanie tej kukły to zawsze było w domu jakieś wydarzenie, pomagała mama, tata czasem brat. Efektem była pokaźna wielka baba, którą trzeba było dostarczyć do szkoły, by potem przejść całą wioskę (z 5 km) na łąki do rzeki Ner i podpalić marzannę i wrzucić do wody.
Moja marzanna zawsze fajnie się paliła, bo jej "trzewia" były nasączone ropą, ewentualnie denaturatem, więc nim zatonęła to szybko i efektownie się paliła.
 
Kiedy w szkole topiliśmy marzanny, zawsze było już ciepło, więc nasze topnienie miało charakter czysto symboliczny, było niejako przypieczętowaniem nowego porządku w naturze. W tym roku topienie marzanny w wielu miejscach zapewne odbywało się w towarzystwie śniegu. Ważne, że się udało i dziś padał typowo wiosenny deszczyk.
 
Tak się zastanawiam, czy ów zwyczaj jest jeszcze gdzieś kultywowany? Z mojego dzieciństwa pamiętam, że to było coś fajnego, cały dzień wolnego od szkoły, dodatkowo 5 km marszu całą szkołą na łąki i topienie kukieł. Z czasem uznano, że topienie jest niewłaściwe, bo wrzucamy do rzeki kukły i to szkodzi środowisku ( w owym czasie rzeka Ner była płynącym ściekiem 10% wody reszta to smar i odpady fabryczne), zmieniono charakter i palono marzanny na stosie. W ósmej klasie już nie pamiętam byśmy szli z kukłami do rzeki, zapewne spaliliśmy je w pobliskiej żwirowni nieopodal szkoły.
 
Hmm, ja to jednak wrzuciłbym do wody taką podpaloną kukłę, może kiedyś będzie okazja...